Bác sĩ chỉ cách xử lý ngộ độc thủy ngân trong môi trường tự nhiên

Nhiều người dân hoang mang trước thông tin cháy kho xưởng của Công ty Cổ phần bóng đèn, phích nước Rạng Đông, rò rỉ 27,2kg ra môi trường bên ngoài gây nguy hiểm cho người xung quanh.

Cháy lớn tại Công ty Cổ phần bóng đèn, phích nước Rạng Đông
Cháy lớn tại Công ty Cổ phần bóng đèn, phích nước Rạng Đông

Nguồn lây nhiễm thủy ngân

Thủy ngân là kim loại sinh ra do các hoạt động của núi lửa và hoạt động của con người. Từ các hoạt động của các nhà máy sử dụng than đá, khai thác các kim loại quý như vàng là nguồn đưa thủy ngân vào môi trường ngoài. Thủy ngân tồn tại ở nhiều dạng như nguyên tố, thủy ngân vô cơ và hữu cơ. Mỗi dạng sẽ có mức độ gây độc khác nhau.

Cần lưu ý rằng ethylmercury là một dạng thủy ngân nhưng không gây độc chủ yếu được sử dụng lượng rất nhỏ làm chất bảo quản trong vài loại vaccine và dược phẩm. Còn phenylmercury (thủy ngân phenyl)  có mặt trong các loại sơn: sản xuất từ nhựa mủ, bả chống thấm, sơn ngoại thất, mỹ phẩm. Phenylmercury xâm nhập vào qua đường không khí, da tiêu hóa.

Hiện nay, thủy ngân được dùng trong chế tạo bóng đèn, phích nước, pin, trong y tế: nhiệt kế…

Tiếp xúc với thủy ngân dễ nhất là qua đường thức ăn: hải sản hoặc thực vật nhiễm độc thủy ngân.

Độc tính của thủy ngân

Mọi người đều đã và đang tiếp xúc với thủy ngân nhưng nếu tiếp xúc kéo dài với lượng lớn. Khi thủy ngân đi vào cơ thể sẽ gây ra độc tính trên hệ tiêu hóa, thần kinh, hô hấp, miễn dịch, bài tiết,.. Khi đã tiếp xúc với cơ thể, thủy ngân hấp thụ hoàn toàn vào máu, tới mọi mô tổ chức, đi lên não. Nhóm đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất là thai nhi, khi mẹ tiếp xúc với thủy ngân gây ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh của thai nhi gây dị tật bẩm sinh, quái thai, sảy thai, chết non,… Nhóm đối tượng tiếp theo là công nhân làm trong các nhà máy than đá, khai thác kim loại, tiếp theo là đối tượng ăn quá nhiều cá chứa thủy ngân.

Triệu chứng đầu tiên của việc nhiễm độc thủy ngân là tê và đau ở môi, ngón tay và ngón chân.

Chứng bệnh Minamata là dạng ngộ độc thủy ngân do nhà máy đổ chất thải chứa thủy ngân vào vịnh Minamata (Nhật Bản), nhiễm thủy ngân vào cá và hàu. Người dân tại đây ăn phải hải sản và có khoảng 50.000 người được liệt kê là chịu ảnh hưởng bởi các di chứng thần kinh: lú lẫn, liệt,…

Hậu quả nặng nề do bị ngộ độc thủy ngân gây ra
Hậu quả nặng nề do bị ngộ độc thủy ngân gây ra

Triệu chứng khi bị ngộ độc thủy ngân

Bác sĩ Trần Anh Tú – giảng viên Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur cho hay, khi tiếp xúc với thủy ngân trong một thời gian dài dẫn đến run rẩy, mất thăng bằng, mất trí nhớ, mệt mỏi, mất ngủ, đau đầu, viêm lợi, giảm cân,… Tùy thuộc vào dạng thủy ngân sẽ gây ngộ độc, thời gian và cường độ tiếp xúc mà biểu hiện ngộ độc khác nhau. Nếu hít hay nuốt phải Hg nguyên tố sẽ gây ngộ độc cấp, nếu ăn phải cá hay thực vật nhiễm thủy ngân sẽ gây ngộ độc mạn.

  • Hít phải thủy ngân gây bệnh phổi cấp tính với các triệu chứng: sốt, khó thở và ớn lạnh. Triệu chứng khác như lơ mơ, nôn ói, viêm lợi thậm chí co giật. Những triệu chứng này sẽ giảm bớt trong vòng 1 tuần. Có những trường hợp nặng dẫn đến phù phổi cấp và tử vong.
  • Ngộ độc mạn thủy ngân (ví dụ như pin) gây phỏng niêm mạc miệng, nôn ra máu, đau bụng. Sau vài ngày hoại tử ống thận cấp, suy thận, tử vong. Ăn thức ăn chứa thủy ngân gây ngộ độc mạn, sẽ xuất hiện sau nhiều ngày đến nhiều tuần.

Điều trị ngộ độc thủy ngân thế nào?

Điều trị Hg ban đầu tương tự như những ngộ độc kim loại khác. Ban đầu cần đánh giá tình trạng hô hấp, tuần hoàn, cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn, rửa da, mắt với nước sạch nếu bị nhiễm. Nếu ngộ độ do nuốt thì không gây nôn, không rửa dạ dày do nguy cơ thủng dạ dày và thực quản. Không sử dụng than hoạt tính do không hấp thụ kim loại. Nếu ngộ độc Hg vô cơ cần được truyền dịch ngăn ngừa trụy tim mạch. Nếu tổn thương niêm mạc đường thở, hầu họng cần được đặt nội khí quản. Khi có triệu chứng ngộ độc toàn thân cần dùng thuốc giải độc đặc hiệu và giảm hoặc bỏ các sản phẩm có thủy ngân như bóng đèn, pin, nhiệt kế. Nên sử dụng năng lượng sạch như gió, mặt trời thay thế cho than đá và kiểm soát tốt an toàn thực phẩm.

Nguồn: yduocthainguyen.net